www.belgium.be

Psychofarmaca: welke risico’s lopen uw patiënten? Samen zorgen voor een gepast gebruik.

U bent

Het gebruik van psychofarmaca, zoals antidepressiva, slaap- en kalmeermiddelen, antipsychotica en psychostimulantia, is verontrustend hoog in België. 

In 2022 namen naar schatting meer dan 3 miljoen Belgen minstens één psychofarmacon (IQVIA Belgium). Dat is 1 Belg op 4. Slaap- en kalmeermiddelen gaan het vaakst over de toonbank, nauw gevolgd door antidepressiva. 

De behandeling met psychofarmaca is niet altijd aangepast aan de noden van de patiënt, wordt vaak onterecht verlengd, wordt niet of niet voldoende opgevolgd, wordt niet langer in vraag gesteld …

Als gezondheidsprofessional speelt u de belangrijkste rol in een bewust gebruik van psychofarmaca.

Deze portaalwebsite kan u daarbij helpen.

Hij werd ontwikkeld door en voor gezondheidsprofessionals en geeft u toegang tot betrouwbare, recente en evidence-based bronnen over het voorschrijven, het gebruik, de aflevering en de opvolging van psychofarmaca.

Wat is een bewust gebruik van psychofarmaca?

Een bewust gebruik van psychofarmaca betekent:

  • Doeltreffend de dialoog aangaan met de patiënt over diens werkelijke noden
  • De voorkeur geven aan niet-medicamenteuze alternatieven
  • Als een medicamenteuze behandeling echt noodzakelijk is: een aangepaste behandeling voorstellen, zowel wat betreft de dosering als de duur
  • Regelmatige opvolging met de patiënt plannen en afbouw bespreekbaar maken
  • Denken aan deprescribing zodra de medicatie niet meer noodzakelijk is
  • Samenwerken met andere gezondheidsprofessionals voor een overkoepelende begeleiding van de patiënt voor een grotere slaagkans van de behandeling

Meer weten over een bewust gebruik van psychofarmaca

U vindt hier informatie, wetenschappelijke studies, opleidingen en nuttige hulpmiddelen die u kunnen helpen in uw dagelijkse praktijk, in functie van uw noden en die van uw patiënten.

Want samen werken we aan een bewuster gebruik van psychofarmaca.

Ga naar alle bronnen

Het psychofarmacagebruik in cijfers

2023
Website

Benzodiazepines & Z-drugs: cijfers en tendensen 2022

Hoeveel slaap- en kalmeermiddelen neemt men in België? Wie zijn de patiënten die er hun toevlucht toe nemen? Wie schrijft het vaakst voor? Hoe frequent grijpt men naar alternatieve moleculen of producten  zoals trazodon of producten op basis van planten?

Ontdek hier de recentste cijfers rond het gebruik van benzodiazepines en Z-drugs in België (bron: IQVIA Belgium en Farmanet).

2024
Website

IMA-Rapport - Gebruik van antipsychotica in woonzorgcentra

De statistieken die hieromtrent beschikbaar zijn op de IMA Atlas gaven aan dat 65-plussers vaker een antipsychoticum nemen dan de andere leeftijdscategorieën. Bij personen die verblijven in een woonzorgcentrum gaat het om meer dan een kwart. 

2024
Website

Cijfers: gebruik van stimulantia in België

In 2022 gebruikt 2,1% van de kinderen tussen 6 en 17 jaar oud stimulantia. Dit percentage is vergelijkbaar met de cijfers van 10 jaar eerder, al waren de cijfers tussen 2011 en 2014 gedaald en zijn ze sindsdien terug aan het stijgen. Het gebruik ligt gevoelig hoger in Vlaanderen en jongens nemen drie keer vaker stimulantia dan meisjes.

Meer informatie? Lees het volledige rapport van het InterMutualistisch Agentschap.  

 

2023
Website

Antidepressiva: cijfers en gebruiksgegevens in België (RIZIV)

Op de website 'Gezond België' van het RIZIV, vindt u een overzicht van de cijfers over antidepressiva. Een volledig verslag en verschillende grafieken bieden u gedetailleerde informatie over de evolutie van de gebruiksgegevens tot 2022.

Samen sterk voor een gepast gebruik

Een multidisciplinaire aanpak biedt diverse voordelen voor een bewust en weloverwogen gebruik van psychofarmaca. Bekijk de getuigenissen van collega-gezondheidsprofessionals en patiënten over de positieve impact van een netwerk omheen de patiënt gestoeld op nauw overleg en samenwerking.

Ontdek de nieuwste bronnen

Uitwisseling van gezondheidsgegevens voor een goede opvolging van een behandeling met psychofarmaca

personnes qui communiquent entre elles
Médecins généralistes
Pharmacien.ne.s
Psychologues
2025 - Website

De apotheeksector, het RIZIV, FOD Volksgezondheid en FAGG werken samen aan  transparantie en kennisdeling voor meer kwalitatieve zorg. De zorgverleners met wie de patiënt een therapeutische relatie heeft, kunnen nu de historiek van de afgeleverde geneesmiddelen van de voorbije 6 maand van de patiënt digitaal raadplegen. Daarvoor moet de patiënt wel zijn geïnformeerde toestemming hebben gegeven. Het resultaat: de interdisciplinaire samenwerking verloopt vlotter. Hier vindt u meer informatie.

Brochure patiënten (≥ 65 jaar) : projecten END-IT en DI-PRESCRIBE UCLouvain

bonhomme prof. avec "i"
Médecins généralistes
Pharmacien.ne.s
Psychologues
2025 - PDF

In het kader van de projecten END-IT en DI-PRESCRIBE onder leiding van de UCLouvain werd, op basis van een Canadese brochure, een brochure  om oudere patiënten (≥ 65 jaar) te sensibiliseren voor het gebruik van benzodiazepines aangepast. Met deze brochure kan de patiënt zijn of haar kennis over benzodiazepines testen en nadenken over zijn gebruik, zodat hij/zij kan worden aangemoedigd hierover te praten met een zorgverlener. Het bevat ook advies over hoe je beter kunt slapen en beter kunt omgaan met stress en angst alsook informatie over ontwenningsmogelijkheden.

Hoe nuttig is langdurig gebruik van antidepressiva bij bipolaire stoornis?

logo cbip / bcfi
Médecins généralistes
Pharmacien.ne.s
Psychologues
2025 - Website

Gebruik van antidepressiva bij patiënten met bipolaire stoornis is controversieel. Vooral over het nut van voortgezet gebruik na remissie van de depressieve episode bestaat nog veel onduidelijkheid. In deze BCFI folia vindt u de conclusies van een gerandomiseerd onderzoek.  

Langdurig gebruik van ADHD-medicatie en cardiovasculair risico: nieuwe gegevens

logo cbip / bcfi
Médecins généralistes
Pharmacien.ne.s
Psychologues
2025 - Website

Er bestaat al lang ongerustheid over de cardiovasculaire risico’s bij langdurig gebruik van ADHD-medicatie. Nieuwe observationele gegevens, hoofdzakelijk verzameld bij volwassenen, vinden een verband tussen langdurige inname van ADHD-medicatie (meestal methylfenidaat) en cardiovasculaire events.

Inventaris materialen psychoactieve medicatie - VAD

logo vad
Médecins généralistes
Pharmacien.ne.s
Psychologues
2025 - Website

Ben je als professional op zoek naar materialen over psychoactieve medicatie, maar zie je door het bos de bomen niet meer? In deze inventaris vind je een overzicht van het huidige aanbod van materialen over psychoactieve medicatie van VAD en 13 Belgische en Nederlandse organisaties.

Flash VIG-news: benzo en aanverwante geneesmiddelen: herhaling van de aanbevelingen

rond orange avec recommandations
Médecins généralistes
Pharmacien.ne.s
2025 - Website

Naar aanleiding van de recent gepubliceerde Benzocare-podcast over het voorschrijven en afbouwen van benzodiazepines en aanverwante geneesmiddelen, wil het FAGG patiënten en gezondheidszorgbeoefenaars aanmoedigen om benzodiazepines en aanverwante geneesmiddelen correct te gebruiken.

LOK's depressie UGent 2025

groupe en formation
Médecins généralistes
2025 - Opleidingen

Gratis LOK-sessie: Depressie in de Huisartsenpraktijk

Depressieve klachten komen vaak voor en het bieden van gepaste zorg blijft een uitdaging in de huisartsenpraktijk. De Belgische richtlijn Depressie benadrukt een stapsgewijze aanpak, samenwerking en niet-medicamenteuze interventies, naast het correct voorschrijven van antidepressiva wanneer nodig.

Deze interactieve LOK-opleiding voor huisartsen wordt georganiseerd door UGent. 

E-learning BCFI: Afbouwen van antidepressiva

logo cbip / bcfi
Médecins généralistes
Pharmacien.ne.s
2025 - Opleidingen

Sommige patiënten nemen jarenlang antidepressiva, wat veel langer is dan aanbevolen. Soms is er geen indicatie meer voor het nemen van antidepressiva. Als dat zo is, en je denkt dat je patiënt zou kunnen stoppen, is een afbouw aan de orde. 

In deze e-learning, ontwikkeld door het BCFI, ontdek je wat de nadelen zijn van langdurig gebruik van antidepressiva – en de risico’s van stoppen, hoe je een afbouw kan aanbrengen bij de patiënt en hoe je concreet afbouwt. Je gaat zelf aan de slag met een casus, en krijgt verschillende tools en tips aangereikt. 

Podcast benzocare

Logo de benzocare 2 personnes qui se regardent
Médecins généralistes
Pharmacien.ne.s
Psychologues
2024 - Video

Beluister via onderstaande link de tweeledige podcast van het Benzocare onderzoeksteam (UGent en ULiège).
De eerste aflevering gaat dieper in op de reden waarom benzodiazepines worden voorgeschreven, en wat de voordelen en risico's zijn van deze medicijnen. In de tweede aflevering wordt de complexiteit van het afbouwproces besproken, en staat men stil bij de uitdagingen die daarbij komen kijken. 

Antipsychotica bij dementie: meer risico’s dan gedacht? - Folia BCFI

logo cbip / bcfi
Médecins généralistes
Pharmacien.ne.s
2024 - Website

Een cohortstudie in de British Medical Journal (BMJ) bevestigt dat antipsychotica bij dementie het risico op cerebrovasculaire accidenten verhogen. Daarnaast vindt de studie ook meer kans op veneuze trombo-embolie, myocardinfarct, hartfalen, fracturen, pneumonie en acute nierschade. Voor meer informatie op de BCFI website, klik hier.

 

Alle bronnen bekijken

U bent geen gezondheidsprofessional?

Deze website is bestemd voor gezondheidsprofessionals, om hen te helpen hun patiënten te begeleiden naar een gepast gebruik van psychofarmaca. 

Hebt u vragen over het gebruik van psychofarmaca? Aarzel niet om erover te praten met uw arts, apotheker of psycholoog zodat zij u nog beter kunnen begeleiden.