Het gebruik van psychofarmaca, zoals antidepressiva, slaap- en kalmeermiddelen, antipsychotica en psychostimulantia, is verontrustend hoog in België.
In 2022 namen naar schatting meer dan 3 miljoen Belgen minstens één psychofarmacon (IQVIA Belgium). Dat is 1 Belg op 4. Slaap- en kalmeermiddelen gaan het vaakst over de toonbank, nauw gevolgd door antidepressiva.
De behandeling met psychofarmaca is niet altijd aangepast aan de noden van de patiënt, wordt vaak onterecht verlengd, wordt niet of niet voldoende opgevolgd, wordt niet langer in vraag gesteld …
Als gezondheidsprofessional speelt u de belangrijkste rol in een bewust gebruik van psychofarmaca.
Deze portaalwebsite kan u daarbij helpen.
Hij werd ontwikkeld door en voor gezondheidsprofessionals en geeft u toegang tot betrouwbare, recente en evidence-based bronnen over het voorschrijven, het gebruik, de aflevering en de opvolging van psychofarmaca.
Een bewust gebruik van psychofarmaca betekent:
Meer weten over een bewust gebruik van psychofarmaca
U vindt hier informatie, wetenschappelijke studies, opleidingen en nuttige hulpmiddelen die u kunnen helpen in uw dagelijkse praktijk, in functie van uw noden en die van uw patiënten.
Want samen werken we aan een bewuster gebruik van psychofarmaca.
Hoeveel slaap- en kalmeermiddelen neemt men in België? Wie zijn de patiënten die er hun toevlucht toe nemen? Wie schrijft het vaakst voor? Hoe frequent grijpt men naar alternatieve moleculen of producten zoals trazodon of producten op basis van planten?
Ontdek hier de recentste cijfers rond het gebruik van benzodiazepines en Z-drugs in België (bron: IQVIA Belgium en Farmanet).
De statistieken die hieromtrent beschikbaar zijn op de IMA Atlas gaven aan dat 65-plussers vaker een antipsychoticum nemen dan de andere leeftijdscategorieën. Bij personen die verblijven in een woonzorgcentrum gaat het om meer dan een kwart.
In 2022 gebruikt 2,1% van de kinderen tussen 6 en 17 jaar oud stimulantia. Dit percentage is vergelijkbaar met de cijfers van 10 jaar eerder, al waren de cijfers tussen 2011 en 2014 gedaald en zijn ze sindsdien terug aan het stijgen. Het gebruik ligt gevoelig hoger in Vlaanderen en jongens nemen drie keer vaker stimulantia dan meisjes.
Meer informatie? Lees het volledige rapport van het InterMutualistisch Agentschap.
Op de website 'Gezond België' van het RIZIV, vindt u een overzicht van de cijfers over antidepressiva. Een volledig verslag en verschillende grafieken bieden u gedetailleerde informatie over de evolutie van de gebruiksgegevens tot 2022.
Een multidisciplinaire aanpak biedt diverse voordelen voor een bewust en weloverwogen gebruik van psychofarmaca. Bekijk de getuigenissen van collega-gezondheidsprofessionals en patiënten over de positieve impact van een netwerk omheen de patiënt gestoeld op nauw overleg en samenwerking.
De officiële indicaties van antipsychotica hebben meestal betrekking op volwassenen, gegevens over werkzaamheid en veiligheid bij kinderen en adolescenten zijn beperkt. Ze worden ook vaak offlabel gebruikt bij kinderen. Tardieve dyskinesie is een gekend en invaliderend ongewenst effect van antipsychotica. Een systematisch literatuuroverzicht geeft informatie over de incidentie en risicofactoren van tardieve dyskinesie bij kinderen.
Het is al langer gekend dat sommige antidepressiva cardiometabole parameters zoals gewicht, bloeddruk en hartfrequentie kunnen beïnvloeden en dit niet altijd op dezelfde manier doen. Een grote netwerkmeta-analyse in The Lancet tracht de verschillen tussen antidepressiva meer systematisch in kaart te brengen en toont welke middelen al vroeg in de behandeling meetbare cardiometabole veranderingen veroorzaken.
Het DI-PRESCRIBE-symposium (2024) benadrukt een essentieel thema: het stilstaan van het gebruik van geneesmiddelen in België en het integreren van deprescribing (het initiëren van afbouw) als essentieel onderdeel van de zorg, vooral bij oudere patiënten. Het evenement, getrokken door de UCLouvain, bracht onderzoekers, zorgverleners en beleidsmakers samen rond concrete initiatieven om onnodige of risicovolle behandelingen te vermijden.
Nieuwsgierig naar de presentaties, posters en tools? Het volledige verslag is hier beschikbaar
Ontdek het BELHEALTH‑rapport van Sciensano (bulletin nr. 4 – 2024), een enquête die een helder beeld schetst van de mentale gezondheid, slaap, het gebruik van psychofarmaca en de zorgen van de Belgen — een essentiële bron om de huidige uitdagingen op het vlak van volksgezondheid te begrijpen
Een goede nachtrust lijkt vanzelfsprekend, maar voor heel wat mensen is ze dat niet. Hoe beïnvloedt slaap onze fysieke en mentale gezondheid? Wat kunnen we doen om beter te slapen? En welke rol kunnen zorgverstrekkers spelen in het begeleiden van patiënten met slaapproblemen? In deze aflevering van de podcast Gezond gezegd van de Onafhankelijke Ziekenfondsen gaat dr. Joke Pauwelyn dieper in op het belang van kwalitatieve slaap, de meest voorkomende slaapstoornissen en het verantwoord gebruik van slaapmiddelen.
Het Vlaams Expertisecentrum voor Alcohol en andere Drugs (VAD) ontwikkelde nieuwe informatieve materialen over psychofarmaca of psychoactieve medicatie: nieuwe brochures, extra content op de Druglijn-site en een nieuwe flyer. Deze zijn gericht aan personen die vragen hebben over hun eigen medicatiegebruik of dat van een naaste.
Ontdek hier de brochure "Bezorgd over slaap- en kalmeringsmiddelen?" waarin de risico’s van deze medicatie, advies voor verantwoord gebruik, en tips om ook de oorzaak van de problemen aan te pakken in vervat zijn.
Over het algemeen schommelt het gebruik van psychotrope geneesmiddelen (slaap- en kalmeermiddelen en/of antidepressiva) onder de bevolking van 15 jaar en ouder tussen 15,2% (2004) en 16,4% (2023-24) in de afgelopen 20 jaar, en het verschil tussen de jaren is niet significant na correctie.
Bekijk in één oogopslag de kerncijfers uit onze studie over het gebruik van psychofarmaca in woonzorgcentra.
De infografieken geven jou een helder overzicht van de belangrijkste trends.
De campagne ‘Slaap- en kalmeermiddelen, denk eerst aan andere oplossingen’ is gelanceerd om gezondheidszorgberoepen te ondersteunen in hun dagdagelijkse praktijk in 2018. Hier vindt u al het campagnemateriaal.
Deze website is bestemd voor gezondheidsprofessionals, om hen te helpen hun patiënten te begeleiden naar een gepast gebruik van psychofarmaca.
Hebt u vragen over het gebruik van psychofarmaca? Aarzel niet om erover te praten met uw arts, apotheker of psycholoog zodat zij u nog beter kunnen begeleiden.
