Het gebruik van psychofarmaca, zoals antidepressiva, slaap- en kalmeermiddelen, antipsychotica en psychostimulantia, is verontrustend hoog in België.
In 2022 namen naar schatting meer dan 3 miljoen Belgen minstens één psychofarmacon (IQVIA Belgium). Dat is 1 Belg op 4. Slaap- en kalmeermiddelen gaan het vaakst over de toonbank, nauw gevolgd door antidepressiva.
De behandeling met psychofarmaca is niet altijd aangepast aan de noden van de patiënt, wordt vaak onterecht verlengd, wordt niet of niet voldoende opgevolgd, wordt niet langer in vraag gesteld …
Als gezondheidsprofessional speelt u de belangrijkste rol in een bewust gebruik van psychofarmaca.
Deze portaalwebsite kan u daarbij helpen.
Hij werd ontwikkeld door en voor gezondheidsprofessionals en geeft u toegang tot betrouwbare, recente en evidence-based bronnen over het voorschrijven, het gebruik, de aflevering en de opvolging van psychofarmaca.
Een bewust gebruik van psychofarmaca betekent:
Meer weten over een bewust gebruik van psychofarmaca
U vindt hier informatie, wetenschappelijke studies, opleidingen en nuttige hulpmiddelen die u kunnen helpen in uw dagelijkse praktijk, in functie van uw noden en die van uw patiënten.
Want samen werken we aan een bewuster gebruik van psychofarmaca.
Hoeveel slaap- en kalmeermiddelen neemt men in België? Wie zijn de patiënten die er hun toevlucht toe nemen? Wie schrijft het vaakst voor? Hoe frequent grijpt men naar alternatieve moleculen of producten zoals trazodon of producten op basis van planten?
Ontdek hier de recentste cijfers rond het gebruik van benzodiazepines en Z-drugs in België (bron: IQVIA Belgium en Farmanet).
De statistieken die hieromtrent beschikbaar zijn op de IMA Atlas gaven aan dat 65-plussers vaker een antipsychoticum nemen dan de andere leeftijdscategorieën. Bij personen die verblijven in een woonzorgcentrum gaat het om meer dan een kwart.
In 2022 gebruikt 2,1% van de kinderen tussen 6 en 17 jaar oud stimulantia. Dit percentage is vergelijkbaar met de cijfers van 10 jaar eerder, al waren de cijfers tussen 2011 en 2014 gedaald en zijn ze sindsdien terug aan het stijgen. Het gebruik ligt gevoelig hoger in Vlaanderen en jongens nemen drie keer vaker stimulantia dan meisjes.
Meer informatie? Lees het volledige rapport van het InterMutualistisch Agentschap.
Op de website 'Gezond België' van het RIZIV, vindt u een overzicht van de cijfers over antidepressiva. Een volledig verslag en verschillende grafieken bieden u gedetailleerde informatie over de evolutie van de gebruiksgegevens tot 2022.
Een multidisciplinaire aanpak biedt diverse voordelen voor een bewust en weloverwogen gebruik van psychofarmaca. Bekijk de getuigenissen van collega-gezondheidsprofessionals en patiënten over de positieve impact van een netwerk omheen de patiënt gestoeld op nauw overleg en samenwerking.
Naar aanleiding van de recent gepubliceerde WOREL-richtlijn over de multimodale aanpak van slaapklachten en insomnie, wil het FAGG patiënten en gezondheidszorgbeoefenaars herinneren aan het belang van een rationeel gebruik van benzodiazepines en aanverwante geneesmiddelen.
Chronische slapeloosheid komt vaak voor bij ouderen, maar de bestaande medicamenteuze behandelingen hebben allemaal hun tekortkomingen. Biedt offlabel gebruik van mirtazapine een alternatief voor klassieke slaapmedicatie? Een universitair medisch centrum in Canada onderzocht dit in een kleine, placebogecontroleerde studie bij 65-plussers. Meer informatie is hier beschikbaar.
Een halve dag "Psychotropics Research Day" 2026 vindt plaats in Brussel op vrijdag 9 oktober 2026, van 9.00 tot 13.00 uur. Net als vorig jaar biedt dit evenement een unieke gelegenheid om onderzoeksresultaten, de meest recente richtlijnen en nieuwe inzichten te delen, en om in contact te komen met andere professionals die actief zijn binnen het domein van de psychofarmaca. Bent u onderzoeker, zorgverlener of stakeholder met interesse in psychofarmaca? Hier vindt u meer informatie.
Blijf op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen in de farmacotherapie en volg op 6 oktober 2026 de Dag van de Farmacotherapie van BCFI, een webinar van twee uur met twee korte lezingen, afgewisseld met een interactieve quiz. Wilt u uw kennis verder verdiepen? Op het programma staat onder meer: "Benzo’s: minder starten, meer afbouwen". Hieronder vindt u alle praktische informatie.
Slaapproblemen vormen een belangrijk en groeiend volksgezondheidsvraagstuk in België. De WOREL-richtlijn (2026) “Multimodale aanpak van slaapklachten en insomnie” biedt een praktisch kompas voor alle zorgverleners die geconfronteerd worden met slaapklachten in de basiszorg. Ter ondersteuning van de implementatie van deze aanbevelingen werden praktische tools ontwikkeld door Psychofarmaca@UGent en de Vakgroep Huisartsgeneeskunde van de ULB.
De ouderenzorg in woonzorgcentra staat onder druk, voornamelijk door het groeiende aantal bewoners met cognitieve stoornissen en/of psychiatrische kwetsbaarheden. Ontdek nieuwe aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad om het psychosociaal welbevinden van ouderen in woonzorgcentra te verbeteren. Het advies benadrukt ook het aanhoudend overmatig gebruik van psychofarmaca in woonzorgcentra en de mogelijke acties om dit aan te pakken.
Hyponatriëmie is een bekend ongewenst effect van de antidepressiva die behoren tot de SSRI’s (selectieve serotonine-heropnameremmers) en SNRI’s (serotonine- en noradrenaline-heropnameremmers) zoals venlafaxine. Hoe groot is het risico en wanneer is het risico het grootst? Een grootschalige observationele Zweedse studie onderzocht het risico van ernstige hyponatriëmie bij nieuwe gebruikers van SSRI’s of venlafaxine, met subgroepanalyses in functie van leeftijd en geslacht. “Hieronder vindt u de Folia van het BCFI.
De officiële indicaties van antipsychotica hebben meestal betrekking op volwassenen, gegevens over werkzaamheid en veiligheid bij kinderen en adolescenten zijn beperkt. Ze worden ook vaak offlabel gebruikt bij kinderen. Tardieve dyskinesie is een gekend en invaliderend ongewenst effect van antipsychotica. Een systematisch literatuuroverzicht geeft informatie over de incidentie en risicofactoren van tardieve dyskinesie bij kinderen.
Het is al langer gekend dat sommige antidepressiva cardiometabole parameters zoals gewicht, bloeddruk en hartfrequentie kunnen beïnvloeden en dit niet altijd op dezelfde manier doen. Een grote netwerkmeta-analyse in The Lancet tracht de verschillen tussen antidepressiva meer systematisch in kaart te brengen en toont welke middelen al vroeg in de behandeling meetbare cardiometabole veranderingen veroorzaken.
Het DI-PRESCRIBE-symposium (2024) benadrukt een essentieel thema: het stilstaan van het gebruik van geneesmiddelen in België en het integreren van deprescribing (het initiëren van afbouw) als essentieel onderdeel van de zorg, vooral bij oudere patiënten. Het evenement, getrokken door de UCLouvain, bracht onderzoekers, zorgverleners en beleidsmakers samen rond concrete initiatieven om onnodige of risicovolle behandelingen te vermijden.
Nieuwsgierig naar de presentaties, posters en tools? Het volledige verslag is hier beschikbaar
Deze website is bestemd voor gezondheidsprofessionals, om hen te helpen hun patiënten te begeleiden naar een gepast gebruik van psychofarmaca.
Hebt u vragen over het gebruik van psychofarmaca? Aarzel niet om erover te praten met uw arts, apotheker of psycholoog zodat zij u nog beter kunnen begeleiden.
